غرفه ی صنعت چاپ

با مشاهده ­ی این بخش از موزه تا حدودی با تاریخچه­ ی صنعت چاپ در جلفا آشنا می­ شویم. نخستین کتاب­ هایی که در ایران به چاپ رسید به کوشش و همت جلفایی ­ها بود. اولین چاپخانه­ ی ایران را پیشوای مذهبی کلیسای وانک، خاچاطور وارتاپد گِساراتسی و شاگردان وی در کلیسای وانک دایر کردند. آنان خود ماشین، کاغذ و مرکب چاپ حروف را طراحی کردند و ساختند و در 1638 میلادی (1017 شمسی) نخستین کتاب خود را با مضمون و شرح حال پدران روحانی به نام «ساقموس» (زبور داوود) در 572 صفحه به چاپ رساندند. تنها نسخه­ ی باقیمانده از این کتاب در حال حاضر در آکسفورد انگلستان نگهداری می شود و نمونه­ ی موجود در کلیسای وانک فتوکپی این کتاب است. کتاب­ های دیگری هم در زمان خلیفه گساراتسی در این چاپخانه به چاپ رسیدند، از جمله کتاب «وارک هارانس» درباره­ ی سرگذشت پدران روحانی در 705 صفحه در1641 میلادی، «خورهرتادِدر» کتابچه­ ی عشای ربانی در 48 صفحه در 1641 میلادی و «ژاماگیرک» کتاب مراسمات کلیسایی در 695 صفحه. این کتاب ها در موزه­ ی کلیسای وانک موجودند.

تنها آثار به جای مانده از اولین چاپخانه عبارت­ اند از تعدادی حروف، کتاب­ هایی که اولین بار در نقاط مختلف دنیا به زبان ارمنی چاپ شده­ اند و نیز نمونه­ هایی از هنر کتابت در آن دوران مانند انواع جلد سوخت، معرق، ضربی و روغنی مرصع و مذهب متعلق به سده­ های هفدهم تا هجدهم میلادی.

غرفۀ یپرم خان

این غرفه شامل وسایل شخصی، عکس­ ها و مکاتبات شخصی یپرم خان ارمنی از سرداران انقلاب مشروطیت است که نقشی مهم در پیروزی این انقلاب داشت. اشیای این غرفه در1974 میلادی به موزه اهدا شده ­اند.

مسکوکات

سکه ­های موزه ­ی کلیسای وانک به سه دسته­ ی الف) سکه ­های قبل از تاریخ؛ ب) سکه­ های دوران اسلامی و ج) سکه­ های دوران پادشاهی ارامنه ­ی کیلیکیه تقسیم می­ شوند که همگی آنها در دهه­ ی 1970 میلادی به موزه اهدا شده­ اند.

غرفه ی نژادکشی ارمنیان در 24 آوریل 1915 میلادی

مجموعه ­ی این بخش شامل اسناد، کپی تلگراف­ های مقامات دولتی و کتاب­ های منتشر شده درباره­ی نژادکشی ارمنیان به زبان­ های مختلف، نمونه ­هایی از مکاتبات سلاطین عثمانی، نقشه­ ی پراکندگی کشتار ارمنیان در شهرهای ارمنستان غربی، تصاویر ویدیویی نژادکشی وحشیانه­ ی ترک­ های عثمانی و تظاهرات گسترده ­ی مردمی روز 24 آوریل در شهرهای ارمنی­ نشین ایران است. این غرفه در سال 2001 میلادی با کوشش و همکاری شورای خلیفه­ گری اصفهان و مؤسسه­ی ترجمه و تحقیق «هور» در تهران تأسیس شده است.

غرفه ی جمهوری ارمنستان در 1918-1920 میلادی

ارمنستان پیش از آنکه بخشی از اتحاد جماهیر شوروی سابق شود بین سال ­های 1918 ـ 1920 میلادی به استقلال رسید. نمونه­ هایی از مدارک رسمی دولتی، که در این تاریخ مورد استفاده بوده­ اند، در این غرفه به نمایش گذاشته شده است از جمله گذرنامه­ ها، تمبرها، اسکناس ­ها، سکه­ ها و اوراق مربوط به کمک مالی ارمنیان جلفا به دولت تازه تأسیس ارمنستان در آن تاریخ. این غرفه در سال 1975 میلادی افتتاح شده و مهم­ترین بخش آن بخش وسایل شخصی ایشخان هوسپ آرقوتیان، سفیر ارمنستان در ایران، است که شامل وسایل شخصی وی مانند عکس، عصا، انگشتر، اوراق شخصی و... می­ شود.

یکی از آثار جالب­ توجهی که در موزه­ ی کلیسای وانک نگهداری می­ شود تار مویی است متعلق به دختری هجده ساله که واهرام هاکوپیان در سال 1974 میلادی جمله­ ای از کتاب عهد عتیق را به زبان ارمنی با قلمی از جنس الماس بر روی آن نوشته است. این اثر در سال 1975 میلادی به موزه اهدا شده و بازدیدکنندگان می­ توانند این جمله را با میکروسکوپی که به همین منظور در محل تعبیه شده است بر روی مو ببینند.

در سال 1977 میلادی دو تندیس در قسمت ورودی موزه تعبیه شد که یکی از آنها تمثال مسروپ ماشتوتس، ابداع کننده حروف الفبای ارمنی در قرن پنجم میلادی و دیگری تمثال خاچاطور گِساراتسی، مؤسس چاپخانه­ ی کلیسای وانک در سده­ ی هفدهم میلادی است. این تندیس ها اثر هنرمند ارمنی زاوِن آیوازیان هستند.

امضای دفتر یادبود در تاریخ موزه­ ی کلیسای وانک اولین بار به دست سفیر جمهوری ارمنستان، هوسپ ایشخان آرقوتیان، در سال 1921 میلادی صورت گرفت و از آن پس دفاتر یادبود متعددی به دست بازدیدکنندگان و نیز افراد سرشناس و معروف به امضا رسیدند و این رسم همچنان تا به امروز ادامه دارد. از جمله بازدیدکنندگان موزه­ ی کلیسای وانک می­ توان به افراد زیر اشاره کرد:

شاهزاده­ ی سودان در سال 1933م، شاهزاده­ ی ژاپنی میساکا در سال 1933م، نخست وزیر آلمان در سال 1957م، ملکه­ ی دانمارک و دخترش در سال 1963م، رییس جمهور هندوستان در سال 1963م، ولیعهد دانمارک در سال 1963م، پادشاه و ملکه­ ی بلژیک در سال 1964م، شاهزاده­ ی اسپانیا در سال 1966م و کوفی عنان، دبیر کل سازمان ملل متحد، در سال 1999م.

شورای خلیفه­ گری ارامنه اصفهان و جنوب ایران افتخار دارد که با فعالیت موزه­ ی کلیسای وانک گام بلند دیگری در معرفی و نمایش غنا و تنوع فرهنگی شهر اصفهان بر می ­دارد.

 
Persian Armenian

گزارش تصویری

گالری فیلم